Thái Lan gọi lại Chanathip, Việt Nam chưa công bố hai Việt kiều trước trận tái đấu ngày 29 tháng 9

Đêm Mỹ Đình tháng Tám, sau tiếng còi mãn cuộc, tôi đứng lại trong hành lang dẫn ra khu kỹ thuật thêm gần mười phút. Không phải để chờ phỏng vấn ai. Tôi đứng đó vì một chi tiết nhỏ: đôi giày của Chanathip Songkrasin được đặt ngay ngắn cạnh túi đồ, mũi giày quay vào tường, như thể chính anh cũng không muốn nhìn thẳng vào trận đấu vừa rồi. Tỷ số khi ấy đã khép lại ở 2-2, và Thái Lan thua Việt Nam 2-4 sau hai lượt trận chung kết ASEAN Cup. Một người từng được cả khu vực gọi là "Messi Thái" ngồi im trong phòng thay đồ, không nói một câu nào với báo chí. Tôi học cách nghe trận đấu bằng mắt, và nghe sự im lặng ấy như nghe một bản nhạc chưa viết xong. Im lặng không phải thiếu âm thanh, mà là nơi âm thanh chưa kịp chạm tới.

Sáu tuần sau, danh sách đội tuyển Thái Lan cho vòng bảng trở lại với chính đối thủ ấy. Lần này, Chanathip có tên. Cùng buổi sáng hôm đó, một tiêu đề khác chạy khắp các trang thể thao trong nước: "Việt Nam gọi hai cầu thủ Việt kiều mới cho FIFA ASEAN Cup". Tôi đọc dòng ấy ba lần, rồi mở lại toàn bộ thông tin mà Liên đoàn Bóng đá Việt Nam công bố trong ngày. Không có tên nào cả.

Bảng B khởi tranh ngày 26 tháng 9. Thái Lan gặp Pakistan. Ba ngày sau, ngày 29 tháng 9, Thái Lan gặp Việt Nam. Ngày 2 tháng 10, Thái Lan gặp Philippines. Việt Nam đá đúng ba trận đối xứng với cùng lịch trình ấy. Chỉ đội nhất bảng vào chung kết; đội nhì xuống đá trận tranh hạng ba. Ba trận trong bảy ngày, ba ngày để hồi phục giữa trận đầu và trận thứ hai, rồi hai ngày giữa trận thứ hai và trận thứ ba. Với một đội bóng vừa thay gần nửa bộ khung, lịch ấy không phải chuyện nhỏ.

Huấn luyện viên Anthony Hudson chọn 23 cái tên từ một danh sách sơ bộ 55 người. Đây là điểm khởi đầu cần thiết để đọc toàn bộ câu chuyện: ông không kế thừa đội hình đã thua ở chung kết. Ông dựng lại nó.

Sự trở lại của một trục sáng tạo

Ba cái tên định hình toàn bộ thay đổi về mặt chiến thuật: Chanathip Songkrasin, Peeradol Chamratsamee và Supachok Sarachat. Ở chung kết ASEAN Cup, Thái Lan không có một trục sáng tạo thật sự. Bóng đi đến tuyến giữa rồi tắt. Trước một khối phòng ngự lùi sâu của Việt Nam dưới thời Kim Sang-sik, đội bóng ấy thiếu người dám nhận bóng ở khe giữa hậu vệ và tiền vệ, thiếu người dám giữ bóng lâu hơn một nhịp. Chanathip chính là người đó.

Điều đáng chú ý nằm ở cấu trúc xung quanh anh. Peeradol Chamratsamee là mẫu tiền vệ con thoi, người có thể lùi xuống làm bệ phóng hoặc dâng cao để tạo khoảng trống. Supachok Sarachat là mũi khoan cánh phải, hiện khoác áo Hokkaido Consadole Sapporo cùng Teerapat Pruengtong. Bộ ba này ghép lại thành một tam giác có khả năng xoay bóng: một người giữ nhịp, một người chạy chỗ, một người kết thúc. Ở cấp độ Đông Nam Á, tam giác ấy là hàng hiệu.

Nhưng hàng hiệu cũng có nghĩa là điểm phụ thuộc đơn. Nếu Việt Nam kèm người Chanathip hoặc phạm lỗi chiến thuật đủ sớm để cắt anh khỏi nhịp trận đấu, đầu ra sáng tạo của Thái Lan co lại gần như hoàn toàn về phía cánh phải của Supachok. Tôi đã xem quá nhiều trận ở khu vực này để biết rằng một tiền vệ số 10 duy nhất, dù tài đến đâu, vẫn là một canh bạc. Bóng đá Đông Nam Á không thiếu những trận mà hàng thủ đối phương chấp nhận phạm lỗi luân phiên ở giữa sân, đổi một thẻ vàng lấy việc xóa sổ cả một hệ thống tấn công.

Phía sau trục ấy, tuyến thủ của Thái Lan già đi theo nghĩa đen. Kritsada, Khemdee, Bihr, Suphanan là những cái tên đã quen với người hâm mộ trong khu vực suốt gần một thập kỷ. Kinh nghiệm của họ là tài sản khi Thái Lan cầm bóng. Nhưng khi bóng được chuyển trạng thái, kinh nghiệm không chạy nhanh hơn đôi chân. Rủi ro lớn nhất của Thái Lan ở trận ngày 29 tháng 9 không nằm ở khâu ghi bàn, mà ở hai nhịp đầu tiên sau khi mất bóng.

Ba mẫu trung phong, ba kịch bản trận đấu

Hàng công Thái Lan lần này có ba dạng cầu thủ khác nhau, và đó là tín hiệu chiến thuật rõ nhất mà Hudson để lại trong danh sách. Supachai Jaided là mẫu trung phong mục tiêu, người có thể làm tường và đánh đầu. Teerasak Poeiphimai là mẫu tiền đạo trẻ chạy chỗ sau lưng hàng thủ. Jude Soonsup-Bell, người từng trưởng thành ở học viện Chelsea và Tottenham trước khi về Port FC, là mẫu tiền đạo lai có khả năng đi bóng từ biên vào trung lộ.

Ba mẫu cầu thủ này tương ứng với ba trạng thái trận đấu: dẫn bàn, đuổi bàn và phá khối phòng ngự lùi sâu. Một huấn luyện viên chuẩn bị cho nhiều kịch bản khác nhau thường mang theo ba dạng tiền đạo. Điều đó nói lên rằng Hudson không hình dung trận gặp Việt Nam là một trận đấu duy nhất, mà là một trận đấu có thể rẽ sang ít nhất ba hướng sau phút 60.

Sự xuất hiện của Nicholas Mickelson, hậu vệ sinh ra ở Na Uy và đang chơi cho SV Elversberg ở Đức, bổ sung một tầng khác. Mickelson là cầu thủ có nền tảng châu Âu ở cấp cao nhất trong danh sách này. Anh không chỉ là một lựa chọn chiều cao. Anh là một lựa chọn cho bài toán bóng bổng, bài toán mà chính Việt Nam đã đặt ra ở trận lượt đi tại Bangkok bằng chiến thắng 2-0.

Trường hợp Eric Kahl, hậu vệ vẫn nuôi hy vọng được đội tuyển Thụy Điển gọi, là mặt trái của câu chuyện. Không phải quốc gia nào muốn có cầu thủ Việt kiều hay Thái kiều cũng có được họ. Việc Kahl chưa cam kết nói lên một điều đơn giản: trong cuộc đua giành tài năng song quốc tịch, đội bóng nhỏ luôn là bên chờ. Và chờ là một chiến lược, không phải một tai nạn.

Khoảng trống lớn nhất lại nằm ở tiêu đề

Cho đến sáng ngày 25 tháng 9, khi tôi viết những dòng này, chưa có văn bản chính thức nào từ Liên đoàn Bóng đá Việt Nam xác nhận danh tính hai cầu thủ Việt kiều mới. Đây là chi tiết mà tôi cho là đáng bàn nhất trong toàn bộ câu chuyện, và nó không nằm trên sân cỏ.

Một tiêu đề nói rằng Việt Nam gọi hai cầu thủ Việt kiều. Một tiêu đề khác, chạy song song, dành gần hai chục dòng để nói về Thái Lan. Hai dòng tin ấy đứng cạnh nhau như hai người nói chuyện qua một căn phòng, mỗi người nói về một chủ đề khác nhau. Kết quả là người đọc bình thường tin rằng Việt Nam đã có hai nhân tố mới, trong khi thực tế họ không biết tên hai nhân tố ấy.

Trong nghề của tôi, một tiêu đề không được xác thực bởi phần thân bài là một lỗi biên tập nghiêm trọng hơn nhiều so với việc dự đoán sai một tỷ số. Dự đoán sai tỷ số thì người đọc quên sau một tuần. Còn một tiêu đề thiếu căn cứ thì ở lại rất lâu, bởi nó trở thành định kiến. Rất nhiều người hâm mộ sẽ bước vào trận ngày 29 tháng 9 với niềm tin rằng Việt Nam đang mang theo một làn sóng tăng cường mới, mà không có gì chống lưng cho niềm tin ấy ngoài một dòng chữ chạy trên đầu trang.

Tôi không nói rằng hai cầu thủ ấy không tồn tại. Tôi nói rằng nếu họ tồn tại, tên của họ cần được công bố trước khi chúng ta viết về họ. Còn nếu họ không tồn tại, thì cái đang được gọi lên tuyển không phải hai cầu thủ, mà là hai lượt tìm kiếm.

Điều luật quyết định nhiều hơn cả hai hàng tiền vệ

Suốt tuần qua, tôi nghe người ta phân tích đội hình Thái Lan, đội hình Việt Nam, phong độ của Chanathip, sự tiến bộ của các cầu thủ trẻ. Những phân tích ấy đều đúng, và đều không quan trọng bằng một câu nằm gọn trong điều lệ giải: chỉ đội nhất bảng vào chung kết.

Điều luật ấy biến trận ngày 29 tháng 9 thành một trận loại trực tiếp được ngụy trang thành trận vòng bảng. Với Pakistan và Philippines, cả Việt Nam và Thái Lan đều được kỳ vọng giành kết quả tốt. Nghĩa là chênh lệch hiệu số với hai đối thủ ấy có thể sẽ quyết định ngôi nhất bảng. Và nghĩa là một trận hòa ở ngày 29 tháng 9 không đẩy ai lên trước đối phương trực tiếp, mà đẩy cả hai trở lại phía sau bài toán hiệu số.

Đây là điểm mà tôi cho rằng cả hai huấn luyện viên đều đã nghĩ tới, và cả hai đều không nói ra. Một trận hòa có lợi cho đội bóng nào ghi nhiều bàn vào lưới Pakistan và Philippines hơn. Với một đội vừa thay nửa bộ khung như Thái Lan, việc ghi nhiều bàn vào lưới đối thủ yếu không tự nhiên đến. Bóng đá ở trình độ này không có chuyện đội mạnh bước ra sân và mặc nhiên thắng 4-0. Những đội yếu ở Đông Nam Á hiện nay phòng ngự kỷ luật hơn rất nhiều so với mười năm trước.

Vậy nên trận đấu lớn nhất của Thái Lan trong tuần này có thể không phải trận ngày 29 tháng 9. Nó có thể là trận ngày 26 tháng 9.

Nghịch lý nằm ở phía bên kia tỷ số

Tôi quay lại chi tiết đôi giày quay mũi vào tường. Một cầu thủ như Chanathip trở lại sau một thất bại chung kết không chỉ để giành ba điểm. Anh trở lại để sửa một ký ức. Và đó chính là rủi ro lớn nhất của Thái Lan ở vòng bảng lần này.

Ký ức đau thì có động lực, nhưng cũng có trọng lượng. Đội bóng mang theo nghĩa vụ trả nợ thường bước vào những trận đầu tiên với đôi chân nặng hơn bình thường. Áp lực trên Hudson cao hơn áp lực trên Kim Sang-sik, bởi một người đang chứng minh đội hình của mình đúng, còn người kia đang bảo vệ một danh hiệu đã giành được. Bảo vệ dễ chịu hơn chứng minh.

Phía Việt Nam, tôi quan sát thấy sự im lặng có chủ đích. Không có danh sách ồn ào, không có tuyên bố lớn, không có tên Việt kiều nào được đưa lên mặt báo để đếm. Trong nghề này, tôi học được rằng im lặng thường là cách một liên đoàn nói rằng họ đang giữ thứ gì đó cho đúng lúc.

Nhưng im lặng cũng có giá. Nếu hai cầu thủ ấy thực sự tồn tại và được công bố muộn, họ sẽ bước vào một hệ thống đã mài sẵn mà không có thời gian khớp mình. Còn nếu họ không tồn tại, thì cái mà người hâm mộ Việt Nam đang có chỉ là một niềm tin chưa gấp lại được. Bàn thắng ấy không đổi người ghi bàn, mà đổi cả nỗi đau thành lời. Và trong trường hợp này, có một nỗi đau đang bị gọi sai tên ngay từ tiêu đề.

Điều tôi chờ ở ngày 29 tháng 9

Tôi sẽ không chờ xem ai thắng. Ba điểm ở vòng bảng không nói lên nhiều.

Tôi sẽ chờ xem Chanathip có bị kèm người từ phút thứ mười hay không, và nếu có, Thái Lan mở bóng sang đâu. Tôi sẽ chờ xem Hudson có xoay trung vệ ở trận gặp Pakistan hay không, bởi cách ông ấy phân bổ thể lực ba trận trong bảy ngày sẽ nói rõ hơn mọi bài phát biểu trước trận về việc ông đánh giá trận nào là quan trọng. Tôi sẽ chờ xem Liên đoàn Bóng đá Việt Nam có công bố danh sách trước giờ bóng lăn hay không.

Và tôi sẽ chờ một điều cuối cùng. Quả bóng quay chậm lại, tôi mới thấy nó mang bao nhiêu phận người. Khu vực này đang bước vào một chu kỳ mới, nơi các liên đoàn không còn tranh nhau bằng đội trẻ trong nước, mà bằng những cầu thủ sinh ra ở Na Uy, ở Anh, ở Thụy Điển, những người phải chọn một lá cờ mà có thể cả đời chưa từng hát quốc ca của nó. Ai giành được họ thì thắng một trận. Ai xây được một hệ thống để không phải chờ họ thì thắng một thập kỷ.

Đêm Mỹ Đình ấy, tôi rời hành lang lúc gần nửa đêm. Đôi giày vẫn quay mũi vào tường.