Infantino mở cửa rà soát quản trị FIFA sau làn sóng phản đối do UEFA dẫn dắt

Ngày 15 tháng 10 năm 2026, Hội đồng FIFA họp ở Zurich.

Trước đó ít ngày, một lá thư mang chữ ký Chủ tịch Gianni Infantino đã tới tay toàn bộ thành viên Hội đồng và 211 liên đoàn thành viên: FIFA sẵn sàng cho một cuộc đánh giá độc lập từ bên ngoài về khung quản trị, kèm tiến trình tham vấn trực tiếp, có cấu trúc và có thời hạn với các liên đoàn châu lục và liên đoàn thành viên. Hãng tin AP đã nhìn thấy lá thư này.

Ở đường chạy tiếp sức, tôi từng thấy một tổ 4x100m bị hủy kết quả vì đoạn trao gậy rơi ra ngoài vùng quy định vài phần nghìn giây. Bốn người chạy nhanh nhất đường đua vẫn thua. Thứ quyết định tính hợp lệ là quy trình, không phải tốc độ. Câu chuyện FIFA lúc này vận hành đúng theo logic đó.

Bối cảnh

Cuối tháng 9 năm 2026, một kế hoạch nội bộ của FIFA bị rò rỉ ra ngoài: FIFA Forward Enterprise. Nhà đầu tư tư nhân sẽ mua cổ phần trong các giải đấu do FIFA kiểm soát, trong đó có World Cup. Phần bị rò rỉ chỉ là ý định — không định giá, không điều khoản, không cấu trúc dòng tiền.

Phản ứng đến nhanh. Một rạn nứt hình thành giữa các liên đoàn thành viên. Nhiều thành viên có trọng lượng, trong đó một số thuộc Liên đoàn bóng đá châu Âu (UEFA), rút lại ủng hộ dành cho Infantino. Xuất hiện những đe dọa tẩy chay giải đấu. UEFA soạn thảo đơn khiếu nại hình sự tại tòa án Hoa Kỳ và yêu cầu FIFA công bố tài liệu liên quan.

FIFA rút đề xuất, và chọn lập luận thủ tục: kế hoạch chưa từng được thông qua, cho nên chưa có quyết định nào bị đưa ra. Infantino viết rằng điều thay đổi không phải là tham vọng, mà là độ chắc của quy trình; việc rút lại không làm giảm tham vọng, và FIFA vẫn muốn tái đầu tư một phần lớn hơn cho bóng đá.

Ông năm nay 56 tuổi, đang hướng tới nhiệm kỳ chủ tịch thứ tư tại đại hội tháng 3 năm 2027. Hạn chót để một ứng viên khác nộp đơn là ngày 18 tháng 11 năm 2026.

Phân tích

Ba mốc thời gian nằm cạnh nhau: ngày 15 tháng 10 họp Hội đồng, ngày 18 tháng 11 chốt danh sách ứng viên, tháng 3 năm 2027 bỏ phiếu. Chỉ có 34 ngày giữa hai mốc đầu. Cửa sổ ra quyết định bị nén lại, và mọi động tác trong 34 ngày đó đều mang tính tranh cử, dù được gọi bằng cái tên quản trị.

Dữ liệu có tiếng nói, và tôi từng bị nó hét vào mặt. Tháng 8 năm 2026, tại Sân vận động Quốc gia Tokyo, tôi công bố một phân tích ngược về Marcell Jacobs sau chung kết 100m nam và bị một giáo sư sinh cơ học phản bác công khai suốt 9 ngày. Cuộc tranh luận đó chỉ có giá trị vì tôi có split time, có khung hình, có số. Ở đây không có số nào. Không định giá, không tỷ lệ cổ phần, không mốc hoàn vốn. Một cuộc tranh luận về khối tài sản lớn nhất của bóng đá thế giới đang diễn ra mà cả hai phe đều không đưa nổi một bảng tính.

Điều đó phân biệt FFE với những thương vụ đầu tư tư nhân đã thành hình trong bóng đá. Ở cấp câu lạc bộ và giải đấu, hợp đồng luôn có số: tỷ lệ phần trăm, tiền trả trước, cơ chế chia doanh thu trong 20 hay 50 năm. FIFA làm ngược quy trình — thả ý định ra trước, để cấu trúc hình thành sau, khi đã đủ đồng thuận chính trị. Vấn đề cấu trúc của FFE nằm ở chỗ nó bán quyền sở hữu tài sản cốt lõi cho tư nhân ở cấp cơ quan quản lý, không phải cấp câu lạc bộ. Ở cấp cơ quan quản lý, người mua cổ phần đồng thời trở thành một bên trong phòng đàm phán bản quyền. Cơ quan đặt luật cho thị trường cũng chính là bên bán bước vào thị trường đó.

Lập luận thủ tục là một lá chắn hai lưỡi. Nó cứu Infantino khỏi cáo buộc về nội dung, vì đúng là chưa có quyết định nào được thông qua. Nhưng nó cũng tự thừa nhận rằng quy trình nội bộ đủ lỏng để một kế hoạch cấp tài sản của cả hệ thống lộ ra trước khi nội bộ hoàn tất.

Về toán liên minh, bức tranh hẹp hơn tiêu đề. Áp lực tập trung và đi từ trên xuống, do UEFA dẫn dắt. UEFA có 55 phiếu trong tổng số 211 liên đoàn thành viên. Phần còn lại phần lớn là các liên đoàn nhỏ — nhóm cử tri đã đưa Infantino lên nắm quyền và vẫn là nền tảng bầu cử của ông. Việc ông viết thẳng cho cả 211 liên đoàn, bỏ qua tầng liên đoàn châu lục đang phản đối, là động tác vận động căn cứ kinh điển.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các giải đấu của tôi qua 8 kỳ World Cup và 8 kỳ Thế vận hội, các cuộc chiến quản trị ở cấp liên đoàn hiếm khi kết thúc bằng việc thay người. Chúng kết thúc bằng việc dịch chuyển quyền đặt luật.

Hệ quả chuyển xuống phía dưới ít được nói tới. FIFA nắm quyền đặt luật toàn cầu: luật chuyển nhượng, lịch thi đấu quốc tế, hệ thống đại diện, quy định về quyền dữ liệu. UEFA nắm trọng lượng kinh tế của bóng đá câu lạc bộ. Khi FIFA suy yếu về chính trị, trọng tâm quyền lực dịch về phía châu Âu và phía câu lạc bộ. Trong một kỳ chuyển nhượng, điều đó có nghĩa trực tiếp: ai viết luật sẽ quyết định số cửa sổ chuyển nhượng, cách tính phí đào tạo, giới hạn số trận mỗi mùa, và cả việc dữ liệu trận đấu được bán cho ai.

Ở đó tôi giữ quan điểm cũ của mình. Mật độ lịch thi đấu là thủ phạm lớn nhất của chấn thương; không phòng y tế nào cứu được một đội đá hai trận mỗi tuần suốt mùa. Câu khẳng định rằng tham vọng doanh thu không giảm nghĩa là áp lực mở rộng giải đấu cũng không giảm. Dữ liệu có tiếng nói, và thứ duy nhất chưa lên tiếng trong vụ này là bảng tính. Mọi cấu trúc tài chính buộc FIFA phải tăng dòng tiền đều đặn sẽ chảy ngược vào đầu gối cầu thủ. Dòng dữ liệu truy trực tiếp từ trận đấu đổ về các công ty cá cược là sản phẩm phụ tối nhất của tiến trình số hóa đó — nó được bán dưới nhãn quyền dữ liệu, nhưng bản chất là tiền đặt cược. Một tháng sau khi bị rò rỉ, kế hoạch đã chết. Chương trình nghị sự thì không.

Góc phản trực giác

Cách đọc dễ chịu nhất là đọc lá thư như một nhượng bộ. Tôi không nghĩ vậy. Một cuộc rà soát độc lập chưa có phạm vi là một cơ chế chuyển rủi ro: sự soi xét được đưa vào một tiến trình có kiểm soát, có mốc thời gian do người đề xuất chọn, và có thể kéo dài đủ lâu để hạ nhiệt trước khi đi tới kết luận. Phạm vi chưa được định nghĩa không phải một chi tiết kỹ thuật — đó là toàn bộ trận đấu.

Một hướng phản trực giác khác: người hành động chiến lược trong vụ này có thể không phải người đề xuất kế hoạch. Kế hoạch chưa được thông qua, nên nó không thể bị đánh bại bằng lập luận về nội dung; nó chỉ có thể bị đánh bại bằng lập luận về quy trình. Rò rỉ là cách biến một ý tưởng chưa thành hình thành một vụ bê bối đã thành hình.

Một cảnh báo cho phe đối lập: khiếu nại hình sự tại tòa án Hoa Kỳ là vũ khí bất đối xứng, nhưng cũng là con dao hai lưỡi. Nếu nó bị đọc là đòn chính trị của châu Âu, các liên đoàn nhỏ sẽ không tập hợp quanh UEFA; họ tập hợp quanh người đang chi tiền phát triển bóng đá cho họ.

Một cuộc rà soát chỉ có nghĩa nếu có ba thứ: quyền truy cập tài liệu nội bộ, phạm vi do Hội đồng định nghĩa thay vì do chủ tịch định nghĩa, và điều khoản buộc phê chuẩn từ liên đoàn thành viên cho mọi giao dịch bán quyền thương mại vượt một ngưỡng giá trị. Thiếu ba thứ đó, rà soát chỉ là truyền thông.

Kết

Dữ liệu có tiếng nói; vấn đề là không ai được phép mở cuốn sổ. Một kế hoạch chết không phải một ý tưởng chết. Với 34 ngày trước hạn nộp ứng viên và hơn một năm trước lá phiếu tháng 3 năm 2027, thứ đáng theo dõi không phải việc FIFA có bán cổ phần World Cup hay không. Thứ đáng theo dõi là ai được ngồi vào bàn ký, và liệu một liên đoàn thành viên ngoài châu Âu có quyền đọc bản hợp đồng trước khi nó được ký.