Everton 1-0 Ipswich: VAR tước bàn thắng của Barry, và bài học từ 21 cú sút

Ông trọng tài vẽ một hình chữ nhật trong không khí rồi đưa tay lên tai nghe. Trên khán đài dành cho báo chí ở Hill Dickinson, tôi đã viết xong dòng "phút 63, Barry, đánh đầu" trước khi màn hình lớn hiện lên chữ VAR. Thierno Barry đứng giữa vòng cấm, hai tay chống hông, mắt dán xuống vạch năm mét rưỡi. Phía sau cầu môn, khán đài im đi trong khoảng bảy giây, vừa đủ để tôi nghe thấy tiếng Christian Walton đập găng tay vào cột dọc. Bóng đã nằm trong lưới. Rồi nó không còn nằm ở đó nữa.

Kiernan Dewsbury-Hall treo quả phạt góc từ cánh phải. Barry bật lên ở rìa vòng cấm nhỏ và đánh đầu lái bóng về góc xa. Cú tiếp xúc sạch đến mức tôi không buồn xem lại màn hình. Trọng tài biên không căng cờ. Chỉ có tiếng nói từ tai nghe can thiệp: Brennan Johnson đứng ở thế việt vị, và theo cách đọc của tổ VAR, anh ta đã gây ảnh hưởng tới khả năng quan sát của thủ môn.

Bàn thắng bị tước. Everton vẫn thắng 1-0 bằng một bàn khác mà Barry là người chạm bóng cuối cùng: cú sút xa của James Tarkowski đập vào người anh rồi đổi hướng, khiến Walton đổ người sai bên. Đó là chiến thắng thứ hai trong mùa của đội bóng do David Moyes dẫn dắt, nối dài chuỗi khởi đầu bất bại và đưa họ lên vị trí thứ năm trên bảng xếp hạng.

Phát biểu trên Soccer Saturday, Sue Smith không giữ ý: "Bàn thắng bị hủy vì Johnson được cho là gây ảnh hưởng tới thủ môn, nhưng đây là một quyết định tồi. Không có cách nào anh ấy cản được cú đánh đầu đó." Tôi ngồi cách đường biên chưa đầy hai mươi mét và đồng ý với vế "không có cách nào". Nhưng khoảng cách từ chỗ ngồi tới đường biên không phải là căn cứ để đảo ngược một quyết định đã được đưa ra sau khi xem lại băng hình ở nhiều góc máy.

Sân cỏ không bao giờ nói dối, chỉ có người xem nói thật. Người xem ở đây là tổ VAR, và họ đọc điều luật theo nghĩa chặt nhất: một cầu thủ đứng ở thế việt vị trong tầm nhìn của thủ môn, dù không chạm bóng, vẫn có thể bị coi là can thiệp vào pha bóng. Luật không đo cảm giác của người ngồi trên khán đài. Luật đo vị trí của đôi chân.

Điều trớ trêu nằm ở thời điểm. Đúng một tuần trước, trận derby Manchester đã biến VAR thành tâm điểm chỉ trích vì sự im lặng của nó, buộc Pro Ref phải ra một thông cáo xin lỗi. Lần này, khi tổ VAR lên tiếng, tranh cãi lại nổ ra theo hướng ngược lại. Một cỗ máy bị mắng vì đứng yên, rồi bị mắng vì hành động. Bất kỳ ai làm nghề quan sát đều phải học cách sống chung với nghịch lý đó, bởi lẽ không có công cụ nào khiến tất cả mọi người hài lòng cùng một lúc.

Everton của David Moyes bước vào buổi chiều này với chuỗi khởi đầu bất bại. Ipswich của Gary O'Neil rời đi với một thẻ đỏ, không bàn thắng, và gương mặt của người huấn luyện viên còn đọng lại trong ống kính lâu hơn bất kỳ pha bóng nào.

Everton dứt điểm 21 lần. Hai lần trúng đích.

Ngay phút thứ năm, Brennan Johnson sút chệch khung thành sau một pha phản công mà hàng thủ Ipswich để lộ khoảng trống giữa hai trung vệ. Đến cuối trận, Kiernan Dewsbury-Hall đánh đầu vọt xà từ quả tạt hoàn hảo của Tyler Dibling, khép lại một buổi chiều mà anh sẽ muốn quên. Giữa hai khoảnh khắc đó là gần chín mươi phút bóng lăn qua lại trong một vùng không gian hẹp.

Cách Everton triển khai bóng khá dễ đoán. Dewsbury-Hall nhận bóng ở nửa khoảng trống bên trái, Dibling bám sát đường biên phải để kéo giãn hàng thủ, còn Johnson di chuyển vào giữa để tạo tình huống hai đánh hai. Bóng được đưa ra biên sớm, tạt vào sớm, và khi quả tạt bị phá ra, tuyến giữa của Everton không có ai lao lên để dứt điểm từ tuyến hai. Ipswich chỉ cần giữ đúng cự ly giữa các tuyến là đủ để sống sót qua từng đợt tấn công.

Tôi có thói quen ghi lại từng pha bóng cuối cùng của mỗi đội trong hiệp hai, không phải để kiểm chứng thống kê mà để xem đội bóng thực sự muốn gì khi đã mệt. Ở Hill Dickinson, nửa cuối hiệp hai là một vòng lặp giống nhau đến mức tôi có thể chép lại từ trí nhớ: Everton đẩy bóng ra biên, Ipswich co về trong khối bốn người, quả tạt bị chặn hoặc bay quá tầm với, bóng bật ra, và vòng lặp bắt đầu lại. Không ai đứng sau vòng cấm để nhận bóng hai. Không ai dám mở góc sút bằng một pha đi bóng vào trong.

Đó là lý do tôi không dùng chữ "áp đảo" cho Everton. Họ kiểm soát thế trận, kiểm soát bóng, kiểm soát nhịp độ, nhưng họ không tạo ra được loại cơ hội khiến thủ môn phải ra quyết định trong tích tắc. Phần lớn trong hai mươi mốt cú dứt điểm của họ đến từ ngoài vòng cấm hoặc từ những góc hẹp. Ipswich không cần phòng ngự hay, họ chỉ cần phòng ngự đúng.

Quyền thay năm người khiến hiệp hai trở thành một cuộc chiến tiêu hao. Một đội có chiều sâu đội hình có thể tung ba người mới cùng lúc ở phút 70 và thay đổi hoàn toàn nhịp độ trận đấu, biến hai mươi phút cuối thành một cuộc đua thể lực mà đội đối diện không thể theo. Ipswich không có chiều sâu đó. Khi Abdul Fatawu nhận thẻ vàng thứ hai và rời sân, Gary O'Neil mất luôn phương án duy nhất để kéo bóng qua vạch giữa sân. Từ phút đó trở đi, trận đấu chỉ còn một đội chơi bóng và một đội chờ tiếng còi.

Sẽ có hai cách kể câu chuyện này trên các mặt báo sáng mai. Cách thứ nhất: VAR cướp của Everton một bàn thắng hợp lệ. Cách thứ hai: Ipswich chơi kém và tự thua. Cả hai đều đúng một nửa, và cả hai đều bỏ qua điểm mấu chốt.

Điểm mấu chốt nằm ở chỗ Everton đang xây một chuỗi bất bại trên nền tảng những trận thắng mà họ dứt điểm hơn hai mươi lần và chỉ đưa được hai bóng vào khung thành. Biên độ an toàn của họ mỏng tới mức một cú đổi hướng, một quả phạt góc, hoặc một quyết định của tổ VAR có thể xóa sạch toàn bộ công sức của cả buổi chiều.

Tarkowski sút. Bóng đập vào Barry. Walton đổ người sai bên. Một bàn thắng được tạo ra bởi ba sai số cộng lại, và trong một trận đấu mà đội chủ nhà không thể tạo ra bàn thắng bằng kỹ thuật thuần túy, sai số là con đường ngắn nhất dẫn tới mành lưới. Những bàn thắng kiểu đó đẹp trên bảng tỉ số và vô nghĩa trên bảng phân tích.

Người giữ nhịp không được phép ngủ quên trong tiếng hò reo. Vị trí thứ năm trên bảng xếp hạng là một tấm ảnh đẹp, nhưng nó không nói cho ai biết rằng đội bóng này cần bao nhiêu cú sút để ghi một bàn. Những trận thắng 1-0 bằng bóng đổi hướng có xu hướng quay lại đòi nợ vào tháng Mười Hai, khi lịch đấu dày lên và đôi chân không còn đủ tươi để chạy vào vòng cấm ở phút 85.

Sân tập là sân khấu không khán giả, nơi vai phụ tập làm vai chính. Tôi đã nhiều lần đứng ở rìa những buổi tập để đếm xem một tiền đạo thực hiện bao nhiêu pha băng cắt trước khi bóng lăn vào trận thật, và bao nhiêu lần cậu ta chấp nhận làm người chắn bóng thay vì người dứt điểm. Barry, trong buổi chiều này, là người chạm bóng cuối cùng ở bàn duy nhất và là người đánh đầu vào lưới ở bàn bị tước. Cậu ấy có cả hai khoảnh khắc. Một trong số đó không được tính. Nghề của tôi là ghi lại cả hai, kể cả phần không được tính.

Ở phía bên kia, câu chuyện của Ipswich khắc nghiệt hơn nhiều. Fatawu rời sân ở cuối trận với hai thẻ vàng, và đó là hình ảnh trung thực nhất về một đội bóng đang cố giữ mình trên mặt nước bằng những pha phạm lỗi. O'Neil không cần phải nói gì trong phòng họp báo. Sự im lặng của ông đã đủ để tôi hiểu rằng chất lượng đội hình là vấn đề sẽ theo đội bóng này tới tận mùa đông, khi lịch đấu không còn cho phép sai sót.

Tôi viết không phải để được đọc, mà để sân cỏ có người làm chứng. Đêm này, điều đáng làm chứng không nằm ở bàn thắng bị tước. Nó nằm ở việc một đội bóng đang đứng thứ năm vẫn chưa trả lời được câu hỏi cơ bản nhất: khi không có may mắn, họ ghi bàn bằng cách nào?

Tín hiệu cần theo dõi ở vòng đấu tới không phải là giá trị thị trường của hàng công Everton, mà là số lần họ đưa bóng trúng đích trong hiệp một, thời điểm các đội bóng còn đủ chân để chạy và đủ tỉnh táo để phòng ngự đúng. Nếu nó vẫn dừng ở một hoặc hai, thì vị trí thứ năm chỉ là một khoản vay, không phải một tài khoản tiết kiệm.